پژوهشگاه رنگ با همکاری انجمن علمی رنگ ایران علوم و فناوری رنگ 1735-8779 20 1 2026 05 22 Synergistic Effects of Natural Colorants Derived from Oak bark, Spent Coffee Grounds, Cinnamon, and Clove on the Colorimetric Properties and Fastness Performance of Dyed Wool Fabrics تاثیر هم‌افزایی رنگزاهای طبیعی جفت، پسماند قهوه، دارچین و میخک بر ویژگی‌های رنگ و خواص ثباتی پارچه پشمی رنگرزی‌شده 1 15 82190 10.30509/jcst.2026.167781.1283 FA مجید طهرانی دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران، صندوق‌پستی: 5681188617 موسی صادقی کیاخانی گروه پژوهشی مواد رنگزای آلی، پژوهشکده مواد رنگزا، پژوهشگاه رنگ، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 654-16765 فاطمه زارعی دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران، صندوق‌پستی: 5681188617 Journal Article 2026 03 03 <em>Environmental pressures and emerging requirements for cleaner production across the textile industry value chain have highlighted natural dye–based approaches and low-impact mordanting systems as practical alternatives for textile coloration. In this study, the synergistic effects of four natural dye sources including oak bark, spent coffee grounds, cinnamon, and clove, on the colorimetric properties and fastness performance of wool fabric were investigated. The performance of the metallic mordant alum was compared with that of a bio-mordant derived from pine-cone, and the influence of mordanting technique was evaluated under pre-mordanting, simultaneous, and post-mordanting conditions. The results indicated that oak bark and clove, owing to their high polyphenolic content, produced greater (7.38 and 8.24) color depth. In binary and multicomponent dye combinations, reduced reflectance in the 400–500 nm region and enhanced absorption were observed. When alum was used as the mordant, post-mordanting generally yielded the highest color strength, whereas pre-mordanting provided more favorable results in the case of the pine-cone bio-mordant. Washing fastness ratings were predominantly in the range of 4–5, and light fastness values were approximately 5–6, indicating acceptable color stability in the dyed samples. Overall, the findings demonstrate that the targeted design of natural dye combinations in conjunction with low-impact mordants enables the achievement of warm hues with satisfactory fastness properties and can be proposed as a practical strategy for sustainable dyeing of wool fibers.</em> فشارهای زیست‌محیطی و الزامات نوین تولید پاک در زنجیره ارزش صنعت نساجی، رویکردهای مبتنی بر رنگزاهای طبیعی و دندانه‌های کم‌خطر را به‌عنوان گزینه‌ای کاربردی برای رنگرزی منسوجات برجسته کرده است. در این پژوهش، اثر هم‌افزایی عصاره‌های حاصل از چهار منبع رنگزای طبیعی شامل جفت، پسماند قهوه، دارچین و میخک بر ویژگی‌های رنگی و خواص ثباتی پارچه پشمی بررسی شده است. همچنین کارایی دندانه فلزی زاج سفید با دندانه زیستی مخروط کاج مقایسه گردید و نقش روش دندانه‌دهی در سه حالت پیش‌دندانه، هم‌زمان و پس‌دندانه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد جفت و میخک به دلیل غنای ترکیبات پلی‌فنولی، عمق رنگ بالاتری (38/7 و 24/8) ایجاد می‌کنند و در برخی ترکیبات دوتایی و چندگانه، کاهش بازتاب در ناحیه 400 تا 500 نانومتر و بهبود جذب مشاهده می‌شود. در هنگام استفاده از دندانه زاج سفید، روش پس‌دندانه در اغلب نمونه‌ها بالاترین قدرت رنگ را فراهم کرد، در‌حالی‌که در دندانه زیستی مخروط کاج، روش پیش‌دندانه عمدتا نتایج مناسب‌تری ارائه داد. مقادیر ثبات شستشویی عموما در بازه 4 تا 5 و ثبات نوری در حدود 5 تا 6 به دست آمد که بیانگر پایداری قابل قبول رنگ در نمونه‌های رنگرزی شده است. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد طراحی هدفمند ترکیبات رنگزای طبیعی همراه با دندانه‌های کم‌خطر، قابلیت دستیابی به فام‌های گرم و خواص ثباتی مناسب را فراهم می‌کند و می‌تواند به عنوان رویکردی عملی برای رنگرزی پایدار الیاف پشم پیشنهاد شود. https://jcst.icrc.ac.ir/article_82190_2c083f689c0062c9872f2f52953baa26.pdf