پژوهشگاه رنگ با همکاری انجمن علمی رنگ ایران علوم و فناوری رنگ 1735-8779 20 1 2026 05 22 Nitric Acid-Induced Surface Chemical Modification of Walnut Shell-Derived Activated Carbon for Enhanced Adsorption of Reactive Brilliant Red HE-3B Dye from Aqueous Solution اصلاح شیمی سطح کربن فعال مشتق‌شده از پوست گردو با نیتریک اسید و ارزیابی عملکرد آن در جذب رنگزای راکتیو قرمز درخشان HE-3B از محلول‌ آبی 51 72 82214 10.30509/jcst.2026.167835.1287 FA سودابه خلیلی گروه آموزشی علوم مهندسی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 1435763811 زویا سلحشور گروه آموزشی هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 1435763811 کوثر تودرواری گروه آموزشی هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 1435763811 Journal Article 2026 07 10 In this study, activated carbon derived from walnut shells was chemically activated with phosphoric acid and subsequently oxidized with nitric acid to modify its surface chemistry. Its performance in removing reactive brilliant red HE-3B from aqueous solutions was investigated. The results showed that nitric acid oxidation, despite reducing the specific surface area from 1189 to 903 m² g⁻¹ and the total pore volume from 0.63 to 0.42 cm³ g⁻¹, improved adsorption performance. At pH 2, an initial dye concentration of 50 mg L⁻¹, a contact time of 60 min, and an adsorbent dosage of 0.1 g, the removal efficiencies of HE-3B by the pristine and oxidized activated carbons were 61 and 65 %, respectively. Furthermore, the thermodynamic parameters indicated that the adsorption process was spontaneous and exothermic. Overall, the results demonstrated that surface chemical modification enhanced HE-3B adsorption by increasing interactions with dye molecules, highlighting the importance of both structural and surface chemical properties in designing bio-based adsorbents. در این پژوهش، کربن فعال حاصل از پوست گردو پس از فعال‌سازی شیمیایی با فسفریک اسید، به‌منظور اصلاح شیمی سطح با نیتریک اسید اکسید شده و قابلیت آن در حذف رنگزای راکتیو قرمز درخشان HE-3B از محلول‌های آبی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که اکسایش با نیتریک اسید، علی‌رغم کاهش سطح‎ویژه از 1189 به m² g⁻¹ 903 و کاهش حجم کل منافذ از63/0 به cm³ g⁻¹ 42/0 موجب بهبود عملکرد جذب‌سطحی شد. در pH برابر2، غلظت اولیه رنگزای 50 میلی‌گرم بر لیتر، زمان تماس 60 دقیقه و مقدار جاذب 1/0گرم، درصد حذف HE-3B برای کربن فعال اولیه و کربن اکسیدشده به‌ترتیب 61 و 65 درصد به دست آمد. همچنین، عوامل ترمودینامیکی، خودبه‌خودی و گرماده بودن فرایند جذب‌سطحی را نشان دادند. نتایج نشان داد که اصلاح شیمیایی سطح، با افزایش برهم‌کنش با مولکول‌های رنگزا، جذب HE-3B را بهبود می‌دهد و اهمیت ویژگی‌های ساختاری و شیمیایی سطح را در طراحی جاذب‌های زیست‌پایه تأیید می‌کند. https://jcst.icrc.ac.ir/article_82214_549ec86c11013784fb3a8b3b5669b662.pdf